توهمِ خطرناکِ دانایی – روایت اول

تصور می‌کنم بدیهی است که چرا توهم دانایی، از نادانی خطرناک‌تر است. وقتی کسی چیزی را نمی‌داند، تکلیف‌اش با خودش مشخص است: بر اساس ندانسته‌ها تصمیم نمی‌گیرد و به همین خاطر، احتمالاً کمتر به دردسر می‌افتد. اما کسی که نمی‌داند و در عین حال فکر می‌کند که می‌داند، وضع خطرناکی دارد: بر اساس اطلاعات یا دانشی تصمیم می‌گیرد که صحیح نیست و این کار در بسیاری از موارد از تصمیم‌نگرفتن تبعات بیشتری دارد.
روزگاری که در آن زندگی می‌کنیم هم دقیقاً عصر توهم دانایی است. به مدد اینترنت و مخصوصاً رسانه‌های اجتماعی، روزانه آنقدر با داده و اطلاعات سر و کار داریم که واقعاً فرصتی برای پالایش آنها پیدا نمی‌کنیم و بخاطر ذات انسانی‌مان، مجبوریم تصمیم بگیریم که کدام داده یا اطلاعات را بپذیریم و کدام را نه. از طرف دیگر، روش‌های ارائه‌ی محتوا هم نسبت به قبل جذاب‌تر و حرفه‌ای‌تر شده‌اند و اصلاً بعید نیست حتی دانایان یک حوزه هم بخاطر ظاهر یک مطلب فریب بخورند، چه برسد به آنهایی که کمتر می‌دانند. به همین خاطر است که خطر توهم دانایی، این روزها جدی‌تر از هر زمان دیگری است.

اجازه دهید چند «بسته‌ی محتوایی» جذاب در حوزه‌ی مدیریت را که ممکن است باعث توهم دانایی شده و خواننده‌ی بیچاره را به دردسر بیاندازند با هم مرور کنیم.

 

photo_2016-05-29_18-39-12

وقتی به نظر می‌رسد همه‌چیز برخلاف تو است، یادت باشد که هواپیما در خلاف جهت جهت باد شروع به پرواز می‌کند، نه در جهت آن (هنری فورد)

 



چرا این جمله ممکن است گمراه‌کننده باشد؟

واقعیت آن است که دنیا، حساب و کتاب دارد! سرسختی برای رسیدن به موفقیت نه تنها خوب، که لازم است، اما نمی‌توان به سیگنال‌هایی که مکانیسم‌های طبیعی جهان ارسال می‌کنند بی‌تفاوت بود. اگر همه چیز برخلاف من باشد، شاید به این دلیل است که من در مسیر درستی حرکت نمی‌کنم و زمان (پر ارزش‌ترین منبعی که در اختیار دارم) و انرژی‌ام را صرف غلبه بر شرایطی می‌کنم که همراهی با آن، شاید اثربخش‌تر و سودمندتر باشد!

این جمله (که با انتساب به هنری فورد، در ذهن خواننده اعتبار ایجاد می‌کند)، در بهترین حالت یک جمله‌ی انگیزشی برای افرادی است که ممکن است از ناملایمات عادی کسب و کار خسته شوند و دست از تلاش بکشند. فرض کنید راننده‌ای با تمام سرعت به طرف دره می‌رود و دیگران تلاش می‌کنند حتی با پرت کردن خودشان جلوی ماشین، جلوی او را بگیرند. در این حالت، باید به این جمله عمل کرد یا نه؟

 

 

photo_2016-05-29_18-42-24
مهم نیست چه کار می‌کنی. مهم نیست چقدر کار می‌کنی. مهم این است که چقدر عشق چاشنی کارهایت می‌کنی! این چیزی است که به کار تو ارزش می‌بخشد.



چرا این جمله ممکن است گمراه کننده باشد؟
واقعاً این که چه کار می‌کنم و چقدر کار می‌کنم مهم نیست؟ اگر من صرفاً به کارم «عشق» بورزم، کارم ارزش پیدا کرده است؟ آیا شما به‌عنوان یک کارفرما/مشتری حاضرید برای یک کار/محصول/خدمت ناتمام و ناقص پول پرداخت کنید، صرفاً به این خاطر که کسی «عشق چاشنی کار» کرده است؟
این جمله، حتی انگیزشی هم نیست! بیشتر به حملات عارفانه‌ای شبیه است که گاه و بی‌گاه از متفکران نقل می‌کنند. جمله‌ی زیبایی است؛ اما واقعیت کسب و کار قطعاً این طور نیست!

 

photo_2016-05-29_19-25-47

می‌خواهید فرمولی برای موفقیت به شما بدهم؟ خیلی ساده است: نرخ شکست خود را دو برابر کنید. شما به شکست به‌عنوان دشمن موفقیت می‌نگرید، ولی اصلاً اینطور نیست (توماس واتسون، رهبر IBM)



چرا این جمله ممکن است گمراه کننده باشد؟
شکست، پل پیروزی است؛ مشروط بر آن که کسی که شکست خورده، در یک فرآیند منطقی و واقعی علت شکست خوردنش را بیاموزد. البته این هم کافی نیست: کسی می‌تواند از شکست راهی برای موفقیت پیدا کند که علاوه بر آموختن درس‌ها، آنها را به کار هم ببندد و بار دیگر، شکست نخورد! این چیزی است که اریک ریس در کتاب «نوپای ناب» از آن به‌عنوان «یادگیری معتبر» یاد می‌کند.
احتمالاً فرض آقای واتسون در بیان این جمله (اصولاً اگر چنین کسی وجود داشته باشد و چنین جمله‌ای گفته باشد!) هم رعایت شرایط یادگیری معتبر است؛ اما «متوهم دانایی»، این دو شرط را نمی‌داند و هربار خودش را پشت شکست‌هایش پنهان می‌کند که: چیزی یاد گرفتم؛ در حالی که واقعاً اینطور نیست.

 

نمونه‌های این جملات و عباراتی که می‌توانند توهم دانایی کاذب ایجاد کنند، زیادند و با چرخ زدن کوتاهی در تلگرام یا اینستاگرام می‌توان انبوهی از آنها را یافت. نکته‌ی دردناک اینجاست که این جملات و عبارات، نه از افراد کم سواد در حوزه‌ی مدیریت، که متأسفانه از طریق رسانه‌های اجتماعی مشاوران مدیریت منتشر شده‌اند …

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin

5 thoughts on “توهمِ خطرناکِ دانایی – روایت اول

  • Pingback: لینک‌های هفته (291) | گزاره‌ها

  • ۱۳۹۵/۰۳/۱۵ at ۱۴:۳۹
    Permalink

    سلام
    سایتتون فید نداره؟

    Reply
    • ۱۳۹۵/۰۳/۱۸ at ۱۳:۵۴
      Permalink

      سلام
      خیلی از فیدخوان ها (مثل فیدلی ) نیازی به فید ندارند و خودشان فید سایت را تشخیص میدهند. البته آدرس زیر هم برای دریافت فید کار میکند:
      Zargarpour.ir/rss

      Reply
  • Pingback: توهمِ خطرناکِ دانایی | AdSUN

  • ۱۳۹۶/۰۷/۲۵ at ۱۷:۰۸
    Permalink

    سلام آقای زرگرپور
    واقعا مطلب تون فوق العاده بود
    با توجه به رشد روز افزون شبکه های اجتماعی و اشتراک گذاری جملات حکیمانه، متاسفانه بیشتر مردم گول ظاهر این جملات رو میخورن و یا همدیگه این جملات رو به اشتراک میزارن ، به جای اینکه بشینن و روش فکر کنن

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *